Partícula

f. Bahaging muntî ng anomán; kapiyangót; dungot.

Gram. Tipík; anyô.

Particular

adj. Ang sarili ó tanging náuukol sa anománg bagay.

Ang tangì; ó di karaniwan.

Bukód; ó tangì.

Particularidad

f. Pagkatangì; pagkabukód; pagkásarili ng anomán.

Katangian.

Particularizar

a. Saysayíng isáisá ó bukódbukód ang buông kabagayán ng anomán.

Itangì; ibukód ang sínomán.

r. Mátangì; mamukód; mangibá.

Partida

f. Ang pagalís; pagtungo; ó paglipat sa ibáng lugál.

Talâan; ó kasulatan ng pagkábinyagan, pagkákumpil, pagkákasál ó pagkamatáy ng sinomán.

Mil. Ang pulutóng ng mga sundalong pasa sa ibáng lugál.

Ang dami ng anománg kalakal, gaya ng palay, asukal, at ibá pa.

fig. Ang kamátayan.

Partidario, ria

adj. Kapangkát; kampón ng isáng lapian, tao, aral ó akalà.

Partido

m. Pangkatin; lapian.

Tangkilik; tulong; pagaampón.

Partidor

m. Ang tagapamahagi ng anomán.

Ang tagapagbiyák; ó tagasibák.

Pangbiyak, pamutol; panghati.

Partir

a. Humati; ó hatiin ang anomán.

Bumaák; bumiyák; sumibák; ó baakín; biyakín; sibakín.

Lapangín; pisangín; pirasuhin.

Mamahagi; mamudmód.

Magbahagi; ó bahaginin.

Paghiwalayín; pagpangkatin.

n. Umalís; tumulak; yumao.

r. Humiwaláy; magpangkát.

Partitivo, va

adj. Ang mahahati; ó mababahagi.

Gram. Ang bilang na pangbahagi ó número partitivo.

Parto

m. Panganganák.

Ang ipinanganák.

fig. Alinmáng likhâ ng kalikasán, ó ng pagiisip ng tao na ilinabás sa maliwanag.

Parvedad

f. Kaliitán; kauntîan.

Ang kinákain sa umaga ng mga nagkokolasión.

Parvulez

f. Kaliitán.

Kamangmangán; kamusmusán.

Párvulo, la

adj. Maliít.

m. y f. Batà; sanggól.

fig. Mangmáng; musmós.

Hamak; mababàng loób.

Pasacalle

m. Mús. Pasakalye: isáng tugtuging masayá na karaniwang gawín sa gitara ó biguwela.

Pasadero, ra

adj. Makadaraán; mararaanan.

Katatagán ang buti.

Matitiís; mababatá; mapararaan.

Pasadizo

m. Daáng makipot na tápatan, magíng sa bahay ó sa daán kayâ.

Pasado

m. Nakaraán; ó nagdaáng panahón.

Ang sundalong nagtanan sa isáng hukbó at lumipat sa kalaban.

pl. Magulang; ninunò; kanunùan.

Pasaje

m. Paglipat; pagpasaibáng lugál.

Buwís ó bayad na ibinibigáy sa pagdaraán sa isáng lugál.

Ang halagáng ibinábayad sa daong ó sasakyán sa paglalakbáy ng isá ó maraming tao.

Kabuùang bilang ng mga naglalakbáy na lulan sa isáng daong.

Poók ó lugál na dinádaanan.

Pasajero, ra

adj. Daráanan; ó pinagdaraanang malimit ng maraming tao.

Lumilipas; ó madalîng lumipas.

m. y f. Ang naglalakbáy, ó naglalakád, na patungo sa ibáng lugál.

Pasamano

m. Palábabahán; gabáy; baybayan.

Pasaporte

m. Ang pahintulot ó sulat na ibinibigáy upáng makaparoóng malayà at ligtás sa panganib sa ibáng bayan.

fig. Kapahintulután, ó kalayàang makagawâ ng anomán.

Pasar

a. Magdalá; maghatíd sa ibáng lugál ng anomán.

Ibago; ilipat.

Magpadalá.

Tawirín; daanán.

Tumaós; tumagós; maglampás.

Lumampás; lumagpós; lumalò; humigít.

Paraanin; disimulahín.

Huwág punahín ó pansinín ang anomán.

n. Mabuhay na maginhawa.

Makaraán; lumipas.

Pasatiempo

m. Pagaalíw; paglilibáng.

Áliwan; líbangan.

Pascua

f. Paskó.

de Navidad. Ang Paskó ng Panganganák sa ating Poóng Mánakop.

de Resurección. Ang Paskó ng Pagkabuhay na mag-ulî.

pl. Ang panahóng mulâ sa Paskó ng Panganganák hanggáng Tatlóng Hari.

Pase

m. Pahintulot; kapahintulután.

Pasear

n. y r. Magpasiyál; gumalà; lumibot; maglakádlakád.

a. Ipasiyál; ó ipagpasiyál.

Paseo

m. Pagpapasiyál; paglibót; paglalakádlakád.

Pásiyalan.

Pasible

adj. Ang mangyayaring magdamdám; ó maramdamin.

Pasillo

m. Ang daáng muntî at makipot sa mga bahay.

Pasión

f. Pagkakasakit; paghihirap; ó pagdurusa.

Rel. Ang mga hirap, sákit at kamátayang tiniís ng ating Poóng Mánakop.

Alinmáng pagkaguló ng loób, ó malabis na pagkáhilig sa anomán.

Ang lagpós na pagtingín ó paglingap sa kanino man.

Ang mahigpít na hilig ng loób sa anománg bagay.

Pasito

m. Hakbáng na maliít.

adv. m. Marahan; dahandahan; maingat.

Anás; bulóng.

A pasito. Marahangmarahan at maingat.

Pasmarse

r. Mapasmá; magkaroón ng sakít na pasmá.

fig. Mamaáng; mamanghâ; mapataká ng labis.

Pasmo

m. Med. Sakít na pasmá.

fig. Pagkamaáng; pagkamanghâ; pagkapataká ng labis sa anomán.

Pasmoso, sa

adj. Nakámamaáng; nakátataká; nakakámanghâ.

Paso

m. Hakbáng; hakdáw; ó lagdáw.

Paglipat sa ibáng lugál.

Baitang.

Dáanan sa pagpasaibáng lugál.

Tandâ ó bakás ng paá sa paglakad.

Pasquín

m. Sulat ó limbág na walâng lagdâ na idinídikít sa hayág, at nálalaban sa Pamahalàan ó sa sinománg tao.

Pasta

f. Tipî; tinipî; ó minasang ibá’t ibáng bagay na dinurog.

Ang binubông gintô ó pilak na hindî pa ginágawâ.

Ang balát ng aklát ó libró.

Buena pasta. fig. Kahinahunan, ó kalambután ng ugali.

Pastar

a. Magpastól; ó pastulán ang hayop.

n. Manginain ng damó ang hayop.

Pastel

m. Minasang arina na may mantikà at may karnéng tinadtád sa loób, isdâ ó ibá pang bagay, at sakâ ilulutò sa hurnó.

fig. Sálitâang lihim ng ilán na ang layon ay masamâ.

Pastelería

f. Gawàan, ó tindahan ng pastel.

Ang sining ó paraán ng paggawâ ng pastel.