Partícula
f. Bahaging muntî ng anomán; kapiyangót; dungot.
Gram. Tipík; anyô.
f. Bahaging muntî ng anomán; kapiyangót; dungot.
Gram. Tipík; anyô.
adj. Ang sarili ó tanging náuukol sa anománg bagay.
Ang tangì; ó di karaniwan.
Bukód; ó tangì.
f. Pagkatangì; pagkabukód; pagkásarili ng anomán.
Katangian.
a. Saysayíng isáisá ó bukódbukód ang buông kabagayán ng anomán.
Itangì; ibukód ang sínomán.
r. Mátangì; mamukód; mangibá.
adv. m. Sarili; tangì; bukód.
f. Ang pagalís; pagtungo; ó paglipat sa ibáng lugál.
Talâan; ó kasulatan ng pagkábinyagan, pagkákumpil, pagkákasál ó pagkamatáy ng sinomán.
Mil. Ang pulutóng ng mga sundalong pasa sa ibáng lugál.
Ang dami ng anománg kalakal, gaya ng palay, asukal, at ibá pa.
fig. Ang kamátayan.
adj. Kapangkát; kampón ng isáng lapian, tao, aral ó akalà.
m. Pangkatin; lapian.
Tangkilik; tulong; pagaampón.
m. Ang tagapamahagi ng anomán.
Ang tagapagbiyák; ó tagasibák.
Pangbiyak, pamutol; panghati.
a. Humati; ó hatiin ang anomán.
Bumaák; bumiyák; sumibák; ó baakín; biyakín; sibakín.
Lapangín; pisangín; pirasuhin.
Mamahagi; mamudmód.
Magbahagi; ó bahaginin.
Paghiwalayín; pagpangkatin.
n. Umalís; tumulak; yumao.
r. Humiwaláy; magpangkát.
adj. Ang mahahati; ó mababahagi.
Gram. Ang bilang na pangbahagi ó número partitivo.
m. Panganganák.
Ang ipinanganák.
fig. Alinmáng likhâ ng kalikasán, ó ng pagiisip ng tao na ilinabás sa maliwanag.
f. Kaliitán; kauntîan.
Ang kinákain sa umaga ng mga nagkokolasión.
adj. Maliít; munti.
f. Kaliitán.
Kamangmangán; kamusmusán.
adj. Maliít.
m. y f. Batà; sanggól.
fig. Mangmáng; musmós.
Hamak; mababàng loób.
m. Mús. Pasakalye: isáng tugtuging masayá na karaniwang gawín sa gitara ó biguwela.
adj. Makadaraán; mararaanan.
Katatagán ang buti.
Matitiís; mababatá; mapararaan.
m. Daáng makipot na tápatan, magíng sa bahay ó sa daán kayâ.
m. Nakaraán; ó nagdaáng panahón.
Ang sundalong nagtanan sa isáng hukbó at lumipat sa kalaban.
pl. Magulang; ninunò; kanunùan.
m. fam. Tapík; hampás na marahan at biglâ.
m. Paglipat; pagpasaibáng lugál.
Buwís ó bayad na ibinibigáy sa pagdaraán sa isáng lugál.
Ang halagáng ibinábayad sa daong ó sasakyán sa paglalakbáy ng isá ó maraming tao.
Kabuùang bilang ng mga naglalakbáy na lulan sa isáng daong.
Poók ó lugál na dinádaanan.
adj. Daráanan; ó pinagdaraanang malimit ng maraming tao.
Lumilipas; ó madalîng lumipas.
m. y f. Ang naglalakbáy, ó naglalakád, na patungo sa ibáng lugál.
m. Palábabahán; gabáy; baybayan.
m. Ang pahintulot ó sulat na ibinibigáy upáng makaparoóng malayà at ligtás sa panganib sa ibáng bayan.
fig. Kapahintulután, ó kalayàang makagawâ ng anomán.
a. Magdalá; maghatíd sa ibáng lugál ng anomán.
Ibago; ilipat.
Magpadalá.
Tawirín; daanán.
Tumaós; tumagós; maglampás.
Lumampás; lumagpós; lumalò; humigít.
Paraanin; disimulahín.
Huwág punahín ó pansinín ang anomán.
n. Mabuhay na maginhawa.
Makaraán; lumipas.
m. Pagaalíw; paglilibáng.
Áliwan; líbangan.
f. Paskó.
de Navidad. Ang Paskó ng Panganganák sa ating Poóng Mánakop.
de Resurección. Ang Paskó ng Pagkabuhay na mag-ulî.
pl. Ang panahóng mulâ sa Paskó ng Panganganák hanggáng Tatlóng Hari.
adj. Ang náuukol sa paskó.
m. Pahintulot; kapahintulután.
m. Pásiyalan.
adj. Mapagpasiyál.
m. Pásiyalan.
n. y r. Magpasiyál; gumalà; lumibot; maglakádlakád.
a. Ipasiyál; ó ipagpasiyál.
m. Pagpapasiyál; paglibót; paglalakádlakád.
Pásiyalan.
f. Pagkamaramdamin; kaariang magdamdám.
adj. Ang mangyayaring magdamdám; ó maramdamin.
adj. Ang maiiklî ó maliliít ang hakbáng.
adj. Ang maluluwáng ó malalakí ang hakbáng.
m. Ang daáng muntî at makipot sa mga bahay.
f. Pagkakasakit; paghihirap; ó pagdurusa.
Rel. Ang mga hirap, sákit at kamátayang tiniís ng ating Poóng Mánakop.
Alinmáng pagkaguló ng loób, ó malabis na pagkáhilig sa anomán.
Ang lagpós na pagtingín ó paglingap sa kanino man.
Ang mahigpít na hilig ng loób sa anománg bagay.
m. Hakbáng na maliít.
adv. m. Marahan; dahandahan; maingat.
Anás; bulóng.
A pasito. Marahangmarahan at maingat.
r. Mapasmá; magkaroón ng sakít na pasmá.
fig. Mamaáng; mamanghâ; mapataká ng labis.
m. Med. Sakít na pasmá.
fig. Pagkamaáng; pagkamanghâ; pagkapataká ng labis sa anomán.
adj. Nakámamaáng; nakátataká; nakakámanghâ.
m. Hakbáng; hakdáw; ó lagdáw.
Paglipat sa ibáng lugál.
Baitang.
Dáanan sa pagpasaibáng lugál.
Tandâ ó bakás ng paá sa paglakad.
m. Sulat ó limbág na walâng lagdâ na idinídikít sa hayág, at nálalaban sa Pamahalàan ó sa sinománg tao.
f. Tipî; tinipî; ó minasang ibá’t ibáng bagay na dinurog.
Ang binubông gintô ó pilak na hindî pa ginágawâ.
Ang balát ng aklát ó libró.
Buena pasta. fig. Kahinahunan, ó kalambután ng ugali.
a. Magpastól; ó pastulán ang hayop.
n. Manginain ng damó ang hayop.
m. Minasang arina na may mantikà at may karnéng tinadtád sa loób, isdâ ó ibá pang bagay, at sakâ ilulutò sa hurnó.
fig. Sálitâang lihim ng ilán na ang layon ay masamâ.
f. Gawàan, ó tindahan ng pastel.
Ang sining ó paraán ng paggawâ ng pastel.